سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
547
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
كه نزد من موجود است ؛ حواشى ذخيرة المعاد ، ( فقه ) ؛ يوسفيه ؛ كتاب الصلاة ، عمليه ؛ تحقيق جديد ، ( اصول فقه ) ؛ القول مفيد فى مسائل الاجتهاد و التقليد ، ( عربى ، چاپ 1316 ه ق ، لكنهو ) كه نزد من موجود است ؛ رسالة الجمعة ، ( عربى ) ؛ رسالهء اصالة الطهارة ، ( عربى ) ؛ حديقة الاسلام ( سه جلد ) ؛ دفع المغالطات فى اسرار الشهادات ، ( فقه ) ؛ آفتاب هدايت ؛ الموقف على الاولاد ، ( فقه ) ؛ ترجمهء نهج البلاغة ، ( اردو ) ؛ ترجمهء وجيزه درايه ؛ ترجمه صحيفهء كامله ؛ حواشى قوانين الاصول عربى ( اصول فقه ) ؛ حواشى متعدد بر كتب درسيه . محمد حسين نوگانوى 1283 ه ق / 1866 م 1362 ه ق / 1943 م مولانا محمد حسين بن سيد حسينبخش در نوگانونه بلوك مرادآباد در 23 محرم 1283 ه ق متولد شد بعد از تعليم قرآن مجيد و علوم دينى ، شيخ جعفر حسن بدايونى در نوگانوه مدرسهاى دينى تأسيس كرد و مولانا سيد اصغر حسين مدرس آن شد . محمد حسين نزد وى تا دستور المبتدى درس خواند ، مولانا اصغر حسين در سال 1298 ه ق / 1880 م به حج رفت . همان وقت در بارهه مدرسهاى تأسيس شد . وى براى تحصيل علم نزد مولوى شيخ سجاد حسين به ميرانپور رفت و در خدمت او شرح ملا جامى ، شرح تهذيب و مختصر نافع را خواند و به نوگانوه نزد مولوى محرم على براى استفاده مراجعت كرد . وى در اوايل رجب 1300 ه ق به لكنهو آمد و وارد مدرسهء علامه كنتورى شد . در سال 1303 ه ق ازدواج كرد و تحصيلات خود را در محضر بحر العلوم سيد محمد حسين علن ادامه داد و به سمت كتابدار كتابخانهء غفران مآب منصوب شد . بحر العلوم او را براى امام جماعت مسجد برگزيد و ملاذ العلماء سيد ابو الحسن و تاج العلماء در 11 ذيقعده 1305 ه ق به او اجازهء اجتهاد دادند . سپس مولانا محمد حسين در مدرسهء سهارنپور به تدريس پرداخت . در سال 1313 ه ق از سهارنپور به مظفرنگر منتقل شد و از مظفرنگر براى زيارت به عراق و ايران رفت و از علامه حاج شيخ محمد حسين مازندرانى نيز اجازهء اجتهاد گرفت . در سال 1341 ه ق به حج واجب مفتخر شد و در اين سفر بر مزارى در جنّة البقيع ضريح نصب كرد . مولانا محمد حسين فردى مقدس ، پرهيزكار ، عالم و مورخ بود . وى در مظفرنگر مسلمانان را از خوردن شيرينى ساخت هندوان منع كرد و دكانداران مسلمان را وادار به ساختن شيرينى كرد .